Kỹ thuật oxy hóa máu qua màng ngoài cơ thể (ECMO) – Vừa qua, Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố tiếp nhận trẻ P. N. Q. 6 tuổi, nữ, ngụ ở xã An Phú Tây, thành phố Hồ Chí Minh. Khai thác bệnh sử ghi nhận trẻ về quê Bến Tre chơi, bệnh 2 ngày. Ngày 1: trẻ sốt nhẹ 3-4 cữ/ngày, than mệt, nhức đầu, ói. Ngày 2: trẻ còn sốt, nôn ói nhiều lần, đừ trẻ than mệt, đau ngực, ói, tay chân lạnh, được đưa vào bệnh viện địa phương trong tình trạng sốc, huyết áp khó đo, rối loạn nhịp tim, nhịp nhanh thất trên ECG, được hỗ trợ hô hấp đặt nội khí quản giúp thở, truyền adrenalin, dobutamine, noradrenaline, chuyển bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố.

Tại đây: trẻ lơ mơ, môi tái, chi mát, CRT 5 giây, huyết áp khó đo, mạch quay khó bắt, nhịp tim không đều, monitor nhịp nhanh thất 180-220 lần/phút, huyết áp 60/40 mmHg, thở qua nội khí quản, phổi không ran, phế âm đều 2 bên, bụng mềm, gan 1 cm hạ sườn phải, cổ mềm, không ban tay chân, không dấu xuất huyết da niêm. Siêu âm tim giảm phân suất tống máu EF còn 24-28% (bình thường EF 60-80%), xét nghiệm troponin I tăng cao  1642 pg/ml (bình thường < 400 pg/ml), CK-MB tăng cao 176 đv/L (bình thường < 25 đv/L), lactat máu 12 mmol/L (bình thường < 2mmol/L),

Chẩn đoán: Viêm cơ tim tối cấp, sốc tim, rối loạn nhịp tim ngày 2

Xử trí: trẻ được hồi sức hô hấp thở máy, vận mạch adrenaline, noradrenaline, dobutamin, dopamine, trẻ có nhịp nhanh thất, được sử dụng thuốc chống loạn nhịp lidocain phối hợp amiodarone, hội chẩn ê kíp ECMO tiến hành đặt cannula động mạch và tĩnh mạch cảnh trong bên phải, mồi dịch hệ thống máy ECMO, kết nối với bệnh nhân chế độ V-A ECMO.

Trẻ được tiếp tục điều trị thuốc chống loạn nhịp, truyền máu, tiểu cầu, điều chỉnh điện giải, toan kiềm, chống đông hệ thống ECMO bằng heparine, sử dụng lợi tiểu để giảm tải thất trái, kháng sinh điều trị bội nhiễm phổi. Diễn tiến bệnh trẻ phức tạp xuất hiện biến chứng suy đa cơ quan, tổn thương gan, thận nặng, được kết hợp lọc máu liên tục 6 đợt, điều trị hỗ trợ gan truyền NAC, vitamin K1.

Kết quả sau gần 3 tuần chạy ECMO, các bác sĩ nỗ lực xử trí các chuyển biến bất thường của nhịp tim, cơ tim và huyết động của trẻ, cũng như lọc máu liên tục điều trị hỗ trợ các cơ quan gan thận, điều chỉnh điện giải, kiềm toan, cuối cùng tim trẻ phục hồi dần, rối loạn nhịp chuyển sang nhịp xoang bình thường, cải thiện phân suất tống máu EF 50- 55%, huyết áp ổn định khi làm nghiệm pháp calibre máy ECMO. Trẻ được cai ECMO, rút cannula mạch máu, tiếp tục lọc máu liên tục thêm 4 đợt và điều trị hỗ trợ chức năng gan thận trở về bình thường sau thêm 2 tuần điều trị.Tuy nhiên trẻ cai máy thở khó khăn thất bại nhiều làn cuối cùng gần 2 tháng trẻ cai được máy thở,  rút nội khí quản thở máy không xâm nhập, đến thở oxy cannula, rồi thở khí trời tỉnh táo, nhịp tim trở về nhịp xoang bình thường, chức năng gan thận trở về bình thường, tiểu khá.

Qua trường hợp này, chúng tôi lưu ý đến quý phụ huynh vào thời điểm giao mùa, mùa mưa, thời tiết thất thường mưa bão có thể xuất hiện các trường hợp nhiễm siêu vi biến chứng viêm cơ tim trẻ lớn, người lớn bị sốt nhẹ, người mệt mỏi, đau đầu, ói, đau bụng (dễ nhầm lẫn với bệnh lý đường tiêu hóa), sắc mặt xanh tái, tay chân tái, móng chân tay tái, ngất xỉu, đau ngực,… Quý phụ huynh hãy nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa nhi để được thăm khám, định bệnh chẩn đoán sớm viêm cơ tim và xử trí thích hợp.

BS CKII Nguyễn Minh Tiến
Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố