Vừa qua bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố tiếp nhận một trường hợp trẻ N. Đ. N. Đ. ,15 tuổi, nam, ngụ ở phường Tân Sơn Nhì, thành phố Hồ Chí Minh.
Khai thác bệnh sử bệnh ngày N1 – N3 trẻ sốt cao liên tục, không đáp ứng hạ sốt, có ho sổ mũi, uống thuốc bác sĩ tư không bớt, Chiều N4: trẻ ói 3 lần ra dịch lợn cợn nâu, mệt, tay chân lạnh, nhập bệnh viên địa phương trong tình trạng: Mạch không bắt được, huyết áp không đo được, chẩn đoán sốc sốt xuất huyết nặng N4, truyền dịch chống sốc theo phác đồ chuyển bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố.
Tại đây ghi nhận mạch nhẹ chi mát, huyết áp kẹp 90/70mmHg, da nổi bông, phục hồi màu da kéo dài 4 – 5 giây, được chẩn đoán sốc sốt xuất huyết dengue nặng, truyền dịch chống sốc theo phác đồ, truyền albumin 10%, sử dụng vận mạch dưới hướng đo áp lực tĩnh mạch trung tâm (CVP) và huyết áp động mạch xâm lấn, tình trạng trẻ diễn tiến nặng, sốc kéo dài rối loạn đông máu, xuất huyết tiêu hóa, suy hô hấp được chống sốc tích cực, đặt nội khí quản thở máy, truyền máu, huyết tương động lạnh, kết tủa lạnh, tiểu cầu đậm đặc, diễn tiến lâm sàng phức tạp, trẻ tổn thương gan thận nặng (men gan > 1500 đv/L, creatinine máu > 450 micromol/L), đặc biệt tổn thương tụy (men tụy amylase > 1000 đv/L, Lipase > 1000 đv/L), được lọc máu liên tục, điều trị hỗ trợ gan, tụy.
Diễn tiến tình trạng trẻ phức tạp rối loạn chức năng các cơ quan, lúc cải thiện, lúc xấu đi. Trẻ có biểu hiện nhiễm trùng bệnh viện nên được tiếp tục điều trị hỗ trợ các cơ quan và sử dụng kháng sinh phổ rộng. Kết quả sau gần 4 tuần điều trị với 5 đợt lọc máu liên tục, hỗ trợ các cơ quan, tình trạng trẻ cải thiện dần tiểu khá, chức năng gan thận, tụy trở về bình thường, được cai máy thở, tỉnh táo.
Đây là trường sốt xuất huyết có tổn thương tụy nặng, y văn ghi nhân trên thế giới từ 1981 – 2024 có 70 trường hợp. Cơ chế bệnh sinh chưa hoàn toàn rõ với các giả thuyết chính (1) virus Dengue xâm nhập trực tiếp tế bào tụy, gây viêm, phù nề nhu mô tụy, (2) Tổn thương vi mạch – thoát huyết tương: virus Dengue gây viêm nội mạc mạch máu dẫn đến thiếu máu cục bộ tụy, (3) Phản ứng miễn dịch quá mức: cơn bão Cytokine gây tổn thương mô tụy, (4) Rối loạn đông máu – xuất huyết tụy
Cũng cần nhắc lại đến quý phụ huynh tích cực diệt muỗi, lăng quăng, ngủ mùng và cần theo dõi phát hiện các dấu hiệu sớm để đưa con em mình đến cơ sở y tế kịp thời. Đó là nếu thấy trẻ sốt cao trên 2 ngày, có biểu hiện một trong các dấu hiệu sau cần phải đưa trẻ ngay vào bệnh viện
- Quấy khóc, bứt rứt, lăn trở khó chịu hoặc li bì
- Đau bụng
- Chảy máu cam, máu răng hoặc ói ra máu, tiêu phân đen
- Tay chân lạnh, nằm một chỗ không chơi, bỏ bú, bỏ ăn uống
Hiện nay đã có vaccine ngừa sốt xuất huyết dành cho trẻ 4 tuổi trở lên, được tiêm 2 mũi cách nhau 3 tháng.
BSCK2 Nguyễn Minh Tiến
Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố
