Cách sơ cưu đúng trẻ ngạt nước tại hiện trường

Vừa qua bệnh viện Nhi đồng Thành phố đã tiếp nhận và cứu sống nhiều trường hợp trẻ ngạt nước – đuối nước. Qua khai thác hoàn cảnh xảy ra, diễn tiến và cách xử trí của gia đình trẻ, chúng tôi ghi nhận một số sai lầm trong xử trí trẻ ngạt nước mà phụ huynh cần phải tránh vì làm mất thời gian vàng cứu não trẻ thoát khỏi tình trạng thiếu oxy não, có thể gây tử vong hoặc di chứng nặng nề cho trẻ sau này. Đó là:

Bỏ nhiều thời gian cho việc xốc nước: động tác dốc ngược nạn nhân không cần thiết và không nên thực hiện vì thường lượng nước vào phổi rất ít chứ không phải phổi chứa đầy nước như người dân thường nghĩ. Lượng nước rất ít này sẽ được tống ra ngoài khi nạn nhân tự thở lại. Ngoài ra việc xốc nước còn làm chậm thời gian cấp cứu thổi ngạt, ấn tim (hồi sức tim phổi CPR cardiopulmonary resuscitation) và tăng nguy cơ hít sặc.
Các nạn nhân ngưng thở ngưng tim không được cấp cứu thổi ngạt và ấn tim tại nơi xảy ra tai nạn hoặc trong lúc vận chuyển nạn nhân tới cơ sở y tế. Điều này làm cho não và các cơ quan thiếu oxy kéo dài, chết tế bào não dẫn tới tử vong và di chứng não nặng nề. Vì thế tốt nhất là phải cấp cứu thổi ngạt ngay khi đưa đầu nạn nhân lên khỏi mặt nước trước khi đưa vào bờ, tiếp tục hồii sức tim phổi.

– Cho trẻ lăn lu: một số phụ huynh dùng một cái lu để năm nghiêng và đốt rơm bên trong rồi đặt trẻ nằm sấp lên lu rồi lăn lu qua lai.

Sau đây là cách sơ cứu đúng
Sơ cứu tại chổ và đúng kỹ thuật là quan trọng nhất, quyết định sự sống còn hay di chứng não của nạn nhân. Cách sơ cứu đúng như sau:

Nhanh chóng đưa nạn nhân ra khỏi mặt nước bằng cách đưa cánh tay, cây sào dài cho nạn nhân nắm, ném phao hoặc vớt nạn nhân lên (nắm tóc hoặc cổ áo nạn nhân kéo lên bờ, tránh để nạn nhân ôm ghì chặt, dẫn đến cả 2 đều chìm xuống nước)
Đặt nạn nhân nằm chổ khô ráo, thoáng khí
Nếu nạn nhân bất tỉnh hãy kiểm tra xem nạn nhân còn thở hay không bằng cách quan sát sự di động của lồng ngực:

+ Nếu lồng ngực không di động tức là nạn nhân ngưng thở, hãy tiến hành ấn tim ngoài lồng ngực ở nửa dưới xương ức. Phối hợp ấn tim và thổi ngạt theo tỉ lệ 15/2 (2 cấp cứu viên) hoặc 30/2 (1 cấp cứu viên) trong 2 phút rồi đánh giá lại xem nạn nhân có thở lại được không ? môi có hồng không ? có phản ứng khi lay gọi kích thích đau không ? nếu không và phải tiếp tục các động tác cấp cứu này ngay cả trên đường chuyển nạn nhân tới cơ sở y tế. Trong trường hợp vì một lý do gì đó không thể thổi ngạt thì động tác ấn tim 100-120 lần/phút cũng có thể có hiệu quả trong việc hồi sinh hô hấp tuần hoàn cho trẻ (Hands-only CPR)
+ Nếu nạn nhân còn tự thở, hãy đặt nạn nhân ở tư thế an toàn là nằm nghiêng một bên để chất nôn dễ thoát ra ngoài nếu nạn nhân nôn ói

Cởi bỏ quần áo ướt và giữ ấm bằng cách đắp lên người nạn nhân bằng chăn hay một tấm khăn khô
Nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế ngay cả khi nạn nhân có vẻ như bình thường hoặc đã hồi phục hoàn toàn sau sơ cứu vì nguy cơ khó thở thứ phát có thể xảy ra vài giờ sau ngạt nước

Phòng ngừa

Không để trẻ nhỏ một mình ở nhà, đậy kín các vật chứa nước trong nhà
Không cho trẻ chơi một mình gần ao, hồ, kênh, rạch, sông
Không cho bệnh nhân động kinh bơi
Nên hướng dẫn tập bơi
Khi đi tắm hồ bơi, không cho trẻ nhỏ vào hồ bơi dành cho trẻ lớn, ngưới lớn và luôn để mắt trông chừng trẻ, tốt nhất là cùng tắm chung với trẻ. Các nhân viên cứu hộ có nhiệm vụ theo dõi các trẻ tắm ở hồ bơi theo đúng qui định và được huấn luyện thành thạo kỹ thuật hồi sức tim phổi – cấp cứu ngưng thở ngưng tim tại hiện trường.

Sơ đồ tóm tắt hồi sức tim phổi (CPR) trẻ ngưng thở ngưng tim