Cấp cứu một trẻ hóc dị vật đường thở là hạt hạnh nhân – Vừa qua, Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố tiếp nhận một trường hợp trẻ L. T. H. 15 tuổi, nam, ngụ ở xã Nhơn Mỹ, An Giang trong tình trạng khó thở.

Khai thác bệnh sử:

• N1: Mùng 1 ngày 17/02, bé nằm võng ăn bánh hạnh nhân đậu phộng bị ho sặc sụa, có nôn ói.
• N3-N5: Mùng 3 ngày 19/02, bé than mêt khó thở không sốt, ho ít, đi khám bác sĩ tư tại địa phương được chẩn đoán: viêm phế quản chích thuốc không rõ, có giảm.
• N6: mùng 6 ngày 22/02, trẻ không sốt, than thở mệt nhiều hơn, nên khám nhập viện Sản Nhi An Giang được chẩn đoán viêm phổi /thở oxy, chích kháng sinh, được chụp CT scan ghi nhận dị vật phổi trái, điều trị một ngày, chuyển bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố.

Tại đây, trẻ được chụp CT scan đường thở ghi nhận: dị vật ở đoạn cuối phế quản gốc trái, gây xẹp phân thùy đáy-lưng phổi trái kèm tràn khí trung thất.

Chẩn đoán: Dị vật đường thở đoạn cuối phế quản gốc trái ngày thứ 7.

Xử trí: Trẻ được hỗ trợ hô hấp, kháng sinh, hội chẩn chuyên khoa hô hấp tai mũi họng, tiến hành nội soi đường thở: Bệnh nhân mê tĩnh mạch, thông khí qua mask. Dùng ống soi mềm soi qua ngả mũi phải ghi nhận hạ họng thông thoáng, thanh quản thông thoáng, 2 dây thanh khép mở tốt. Khí quản thông thoáng, carina sắc nhọn. Phế quản gốc trái đọng nhiều đàm trắng đục, bơm rửa và hút đàm quan sát thấy dị vật đầu xa phế quản gốc trái, niêm mạc xung quanh sung huyết và mô hạt, gắp dị vật khó khăn nên hội chẩn phối hợp ê kíp thông tim, dùng bộ dụng cụ tim mạch lấy dị vật 3 vòng Atrieve Snare 4-8mm kéo được ½ mảnh của khối dị vật, kích thước khoảng 10mm x 3mm dưới hướng dẫn màn hình tăng sáng và bơm thuốc cản quản vào vị trí phế quản gốc trái chứa dị vật vì dị vật không cản quang. Sau đó dùng kiềm cá sấu (dụng cụ hô hấp) gắp và kéo 1/2 mảnh dị vật còn lại (rớt vào phế quản thùy trên trái) thành công.Soi kiểm tra ghi nhận nhiều đàm đục đọng phế quản thùy trên trái. Bơm rửa và hút sạch đàm, không còn dị vật.

Soi kiểm tra phế quản gốc P và các nhánh phân thùy phải thông thoáng, không dị vật. Kết thúc thủ thuật không tai biến. Dị vật gắp ra là hạt hạnh nhân. Sau gắp dị vật, trẻ hết khó thở, tỉnh táo, hết khó thở.

Đây là một trường hợp dị vật đường thở nằm lâu trong lòng phế quản, tạo phản ứng viêm sưng nề đường thở và giả mạc mô viêm bám xung quanh, gây khó khăn trong thủ thuật gắp dị vật nên các bác sĩ đã phối hợp với ê kíp thông tim có dụng cụ đặc biệt là các snare (thòng lọng) kích cỡ đủ lớn luồn được qua phía sau dị vật sau đo bung thòng lọng bắt lấy dị vật kéo ra, sau đó còn lại mảnh nhỏ hơn được gắp bằng kềm hô hấp dễ dàng.

Một điểm sáng tạo trong thủ thuật này là dây dẫn dụng cụ tim mạch không luồn qua được hệ thống nội soi hô hấp trong khi dị vật lại là loại không cản quan nên các bác sĩ đã chủ động bơm thuốc cản quang trực tiếp vào phế quản chứa dị vật thông qua hệ thống nội soi hô hấp, từ đó tạo điều kiện cho việc dẫn đường để snare lách luồn qua được phía sau dị vật dưới màng hình tăng sáng của hệ thống thông tim can thiệp.

Qua trường hợp này, chúng tôi lưu ý quý phụ huynh khi cho trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, đặc biệt là dưới 3 tuổi chơi đồ chơi vật sắc nhọn, kích nhỏ dễ dẫn đến hóc dị vật đường thở, làm tắc nghẽn gây khó thở, nguy hiểm đến tính mạng trẻ. Đối với trẻ lớn, người lớn tránh vừa ăn vừa nói chuyện, đùa giỡn hay la khóc dễ dẫn đến hóc dị vật.

Xem thêm: Cấp cứu một trẻ hóc dị vật đường thở là cây kim cúc dài 3cm

BSCK2 Nguyễn Minh Tiến
Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố