Vừa qua Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố một trường hợp trẻ V. NG. K. H. 1,5 tháng tuổi, nữ, ngụ ở Bến Tre được chuyển từ bệnh viện Nguyễn Đình Chiểu chẩn đoán Chấn thương khuỷu (T) – TD tổn thương động mạch canh tay trái (T) – Gãy kín đầu dưới xương cánh tay. Bệnh sử ghi nhận cách nhập viện 4 giờ, em đang nằm võng thì bị máy may ngã đè trúng cánh tay (T), bé khóc thét, người nhà đưa trẻ bệnh viện địa phương sơ cứu rồi chuyển đến Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố.

Tại đây ghi nhận trẻ môi tái nhạt, lừ đừ, mạch quay tay (T) khó bắt, Sp02 khó đo, tay (T): biến dạng, hạn chế cử động, vết bầm lớn từ vùng khủy lan xuống cẳng tay (T), da lạnh, các ngón gần như không cử động. Siêu âm mạch máu tay (T): mạch máu vùng cẳng tay và khuỷu trái không ghi nhận tín hiệu động mạch, ghi nhận tụ máu nhiều ở vùng trong của khuỷu trái. Trẻ được thở oxy, truyền dịch, truyền máu, hội chẩn chuyên khoa chỉnh hình quyết định mổ cấp cứu, trước mổ các ngón tím, mạch quay bắt không được, rạch da, nắn ổ gãy, bóc mạch máu khỏi khe gãy, kết hợp xương gãy 2 lồi cầu. Thám sát giải phóng thấy dập động mạch cánh tay tới chỗ chia ở khuỷu, bóc tách lấy bỏ khối máu tụ vùng khuỷu cẳng tay, ghi nhận đầu ngón tay hồng lại, CRT < 2 giây, khâu da thưa, nẹp bột. Sau mổ trẻ được chuyển khoa hồi sức ngoại, trẻ nằm yên/an thần, sinh hiệu tạm ổn, theo dõi sau mổ 6 giờ xuất hiện tím tái vùng khuỷu tay (T) đến cẳng bàn tay (T), không bắt được mạch quay (T), đầu chi mát, SpO2 không đo được, cử động ngón kém, siêu âm động mạch cánh tay (T) đoạn ½ dưới và 2 động mạch cẳng tay (T) không có tín hiệu DOPPLER à hội chẩn ê kíp thông mạch máu tiến hành chụp mạch máu, ghi nhận động mạch nách bị tắc hoàn toàn tại vị trí chấn thương.Lái guirewire qua chỗ hẹp và thông hoàn toàn động mạch nách, thấy flow hạn chế, mạch máu hẹp, d = 1.5 mm, lái qua chỗ hẹp xuống nong động mạch bàn tay à Chụp kiểm tra sau nong thấy mạch máu tái thông tốt đến ngón tay. Mạch mu tay bắt rõ và tay hồng hào, spO2 bắt rõ 98%. Trẻ được tiếp tục điều trị tai khoa hồi sức ngoại thở máy, chống đông với heparin kết hợp với enoxaparine, giảm đau, kháng sinh, dinh dưỡng. Siêu âm sau tái thông mạch máu: động mạch cánh tay, động mạch quay, động mạch trụ tay trái flow (+). Tuy nhiên 2 ngày sau trẻ có biểu hiện sưng nề cẳng bàn tay (T), mạch quay bắt yếu, trẻ quấy khóc khi sờ khám, tưới máu da kém, gợi ý hội chứng chèn ép khoang cẳng bàn tay nên được các bác sĩ chỉnh hình rạch giải áp. Kết quả sau hơn 2 tuần điều trị, tình trạng trẻ cải thiện dần cẳng bàn tay (T) bớt sưng nề, tưới máu tốt da hồng hào, mạch quay rõ, được cai mái thở, bú khá.

Khi tình trạng bé qua cơn nguy kịch, ổn định, chúng tôi tìm hiểu hoàn cảnh xảy ra tai nạn thì được mẹ kế rằng mẹ là thợ máy, nhà có 2 chiếc máy may, mẹ treo võng một đầu vào đinh đóng tường một đầu cột vào máy máy vì nghĩ bé nhẹ cân không ảnh hưởng gì. Rủi thay, trong lúc mẹ xuống nhà bé lấy nước pha sữa cho bé uống thì 2 người chị ruột 4 tuổi, 6 tuổi chòm hôn bé đè võng làm máy may nghiêng nghiêng sắp ngã, liền bỏ em chạy ra xa, máy may tiếp tục ngã đè vào tay bé dập nát…cũng may là không đè vào đầu hay mình trẻ gây chấn thương sọ não hay nội tạng. Vì vậy chúng tôi lưu ý đến phụ huynh không được chủ quan bất việc làm gì đều có nguy cơ cho trẻ cần phải cân nhắc,…hết sức cân nhắc…Ngôi nhà dành cho trẻ phải là “ngôi nhà an toàn”…

BS CK2 Nguyễn Minh Tiến
Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố