Chủ đề Ngày Thế giới phòng chống bệnh sốt rét năm 2025 là “Chấm dứt sốt rét bắt đầu từ chúng ta: Đầu tư lại, Tái hình dung, Thắp sáng hy vọng – Malaria Ends With Us: Reinvest, Reimagine, Reignite.”

Ngày 25 tháng 4 hàng năm, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) kỷ niệm Ngày Thế giới phòng chống sốt rét nhằm nhấn mạnh cam kết cộng đồng về bệnh sốt rét, cũng như sức mạnh toàn cầu trong việc đoàn kết vì mục tiêu chung hướng đến một thế giới không còn bệnh sốt rét.

Bệnh sốt rét là gì?

Bệnh sốt rét là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất và là vấn đề rất nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng. Bệnh gây ra bởi ký sinh trùng Plasmodium, lây truyền từ người này sang người khác khi những người này bị muỗi đốt.

Mọi người đều có thể nhiễm bệnh sốt rét. Khả năng miễn dịch với sốt rét không đầy đủ và ngắn, do vậy có thể bị tái nhiễm ngay. Không có miễn dịch chéo nên một người có thể nhiễm đồng thời hai ba loại ký sinh trùng sốt rét.

Khi điều trị đúng cách, người bị sốt rét thường có thể hồi phục hoàn toàn. Tuy nhiên, bệnh sốt rét nặng có thể tiến triển cực kỳ nhanh chóng và gây tử vong chỉ trong vòng vài giờ hoặc vài ngày. Đối với hầu hết các ca bệnh nặng, cần phải có chế độ chăm sóc và điều trị đặc biệt bởi tỉ lệ tử vong có thể lên đến 20%.

Bệnh sốt rét ở trẻ em gây mất máu và gây tổn thương não trực tiếp do sốt rét thể não. Những trẻ sống sót do sốt rét thể não có nguy cơ bị suy giảm thần kinh và nhận thức, rối loạn hành vi và động kinh.

Các triệu chứng bệnh sốt rét

Biểu hiện của bệnh sốt rét có thể thay đổi từ nhẹ đến nặng tùy thuộc vào nhiều yếu tố như: loại ký sinh trùng mắc phải, tình trạng miễn nhiễm của người bệnh, cơ địa của người nhiễm (thai nghén, suy dinh dưỡng…).

– Thời kỳ ủ bệnh là thời gian từ khi bị nhiễm ký sinh trùng cho đến khi xuất hiện các triệu chứng lâm sàng đầu tiên. Thời gian này trung bình từ 9 đến 15 ngày thay đổi tùy theo từng chủng loại ký sinh trùng sốt rét. Giai đoạn này, hầu như bệnh nhân chưa có bất kỳ triệu chứng rõ ràng nào.

– Thời kỳ phát bệnh: dấu hiệu điển hình là đau mỏi khớp, cơ, rét run và có thể bị sốt cao lên đến 39 – 40 độC. Sau khoảng 2 tuần, người bệnh bắt đầu có những cơn sốt rét, sốt nóng diễn ra liên tục theo chu kỳ. Cơn sốt có thể kéo dài từ 6 – 12 giờ kèm theo vã mồ hôi, mệt mỏi, buồn nôn, tiêu chảy, đau đầu, rối loạn ý thức… Ở những bệnh nhân thiếu máu, người bệnh sẽ bị chóng mặt, da xanh xao, môi thâm, sức khỏe suy kiệt.

Biểu hiện lâm sàng điển hình của bệnh sốt rét trải qua 3 giai đoạn: sốt rét run, sốt nóng, vã mồ hôi và khát nước. Một cơn sốt thường kéo dài từ 2 đến 8 giờ, sau cơn sốt bệnh nhân trở lại bình thường. Ngoài ra có thể có các triệu chứng đi kèm khác như: nhức đầu, mệt mỏi, suy nhược, buồn nôn, đau cơ, rối loạn tiêu hóa…

Đối với những người bị sốt lần đầu, cơn sốt thường không điển hình, trong khi những triệu chứng đi kèm khác lại xuất hiện, làm cho chúng ta dễ nhầm lẫn với các bệnh khác như: sốt xuất huyết, cúm, sốt do nhiễm vi rút…

Bệnh sốt rét có chu kỳ 1 ngày một cơn sốt hoặc 2 – 3 ngày một cơn. Vì vậy khi có các biểu hiện trên bạn hãy đến ngay các cơ sở y tế để được khám bệnh và lấy lam máu xét nghiệm sớm tìm ký sinh trùng sốt rét.

Nếu xác định là sốt rét phải uống đúng thuốc, đủ liều theo hướng dẫn của thầy thuốc. Thuốc chữa sốt rét không mất tiền và có ở tất cả các cơ sở y tế nhà nước. Người bị sốt rét không được tự ý dùng thuốc sốt rét, vì nếu sử dụng không đúng sẽ ảnh hưởng đến tính mạng hoặc dẫn đến tình trạng kháng thuốc, khi đó việc điều trị rất khó khăn, dễ chuyển thành sốt rét ác tính.

Các biện pháp phòng ngừa bệnh sốt rét

Sốt rét hiện chưa có vắc xin dự phòng, vì vậy cách phòng bệnh hiệu quả nhất là phòng trừ muỗi truyền bệnh, mọi người dân cần thực hiện các biện pháp sau:

• Thường xuyên ngủ màn, ngay cả ban ngày và màn cần được tẩm hóa chất diệt muỗi.
• Buổi tối khi làm việc phải mặc quần áo dài tay để phòng muỗi đốt, có thể sử dụng nhang xua muỗi.
• Vệ sinh môi trường xung quanh, loại bỏ những nơi trú ẩn của muỗi như phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh, sắp xếp vật dụng trong nhà ngăn nắp, sạch sẽ, quần áo phải được xếp gọn gàng không nên treo hay móc quần áo trên tường làm chỗ cho muỗi đậu,…
• Những người đi làm ở vùng rừng núi cần mang theo màn để ngủ, trước khi đi nên đến cơ sở y tế để được cấp thuốc uống phòng và khi trở về từ vùng rừng núi nên đến cơ sở y tế để được khám, xét nghiệm, nếu bị sốt rét sẽ được điều trị kịp thời.
• Khi thấy các biểu hiện của bệnh sốt rét như: rét run, sốt nóng sau đó vã mồ hôi hoặc cảm thấy ớn lạnh, gai rét, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh biến chứng và phòng lây nhiễm cho người xung quanh.

Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống sốt rét năm 2025, mỗi người dân hãy cùng ngành y tế chung tay, nỗ lực cùng thực hiện các biện pháp phòng chống sốt rét để giảm gánh nặng và tử vong do sốt rét. 

BỆNH VIỆN NHI ĐỒNG THÀNH PHỐ
Địa chỉ: Số 15 Đường Võ Trần Chí, Tân Kiên, Bình Chánh, Hồ Chí Minh
Hotline: 1900 1217
Fanpage: https://www.facebook.com/BVNDTP/
Website: https://bvndtp.org.vn/
Tiktok: https://www.tiktok.com/@bvnhidongthanhpho