Vừa qua Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố tiếp nhận một trẻ Ng. M. N. 10 tháng tuổi nữ, ngụ ở Vĩnh Châu, Sóc Trăng. Khai thác bệnh sử ghi nhận trẻ bệnh 6 ngày N1-N3: trẻ sốt lạnh run kèm tiêu lỏng 3-4 lần/ngày, nhập vào một bệnh viện trong thành phố. N4-N6: trẻ còn sốt, ho, tiêu lỏng 5-6 lần/ngày, không đàm máu, được điều trị truyền dịch, kháng sinh, tình trạng trẻ không giảm, xuất hiện phù chân, phù mặt, tiểu ít, tăng cân từ 7,2 kg lên 8.6 kg, nên chuyển Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố. Tại đây, qua thăm khám ghi nhận trẻ sốt 38,5 độ C, lừ đừ, li bì, thở nhanh, tim đều, phổi ít ran ẩm, bụng mềm chướng, phù toàn thân, bầm vết chích da. Xét nghiệm máu ghi nhận trẻ có biểu hiện nhiễm trùng số lượng bạch cầu tăng cao 18500/microL(bình thường ở lứa tuổi này khoảng 8000-12000/microL), đa số bạch cầu đa nhân chiếm ưu thế 87%, CRP tăng cao 96 mg/L (bình thường < 5mg/L). trẻ có tình trạng toan chuyển hóa máu, lactate máu cao, đặc biệt suy chức năng thận urê máu 10,6mmol/L (bình thường 2,5-5mmol/L), creatinine máu tăng cao 132 micromol/L (bình thường ở tuổi này creatinine máu < 35,4 micromol/L), phết máu ngoại biên có mảnh vỡ hồng cầu, chứng tỏ có tình trạng tán huyết và tiểu cầu giảm còn 32000/microL (bình thường 150000-400000/microL). Trẻ được chẩn đoán: nhiễm trùng huyết từ đường tiêu hóa, viêm phổi, tổn thương thận cấp – hội chứng tán huyết urê huyết cao, được điều trị hỗ trợ hô hấp thở oxy, kháng sinh phổ rộng, điều chỉnh điện giải, sử dụng thuốc lợi tiểu. Tình trạng trẻ không cải thiện, creatinine máu tiếp tục tăng cao, tiểu ít, vô niệu, suy hô hấp, phù toàn thân, cao huyết áp, phù phổi cấp, được tiến hành đặt nội khí quản giúp thở, thở máy, lọc máu liên tục, truyền máu và chế phẩm máu, truyền thuốc nifedipine để kiểm soát cao huyết áp, tiếp tục điều chỉnh điện giải, cân bằng dịch giảm phù toàn thân, phù phổi cấp. Kết quả sau gần 1 tháng điều trị tình trạng trẻ cải thiện dần, có nước tiểu tăng dần từ thiểu niệu 0,2ml/kh/giờ đến đa niệu > 2ml/kg/giờ, trẻ được cai máy thở, tỉnh táo, bú khá. Đây là hội chứng tán huyết urê huyết (Hemolytic Uremic Syndrome) hiếm gặp ở trẻ em chiểm tỉ lệ 3/100000 trẻ dưới 5 tuổi, biểu hiện gồm tán huyết (vỡ hồng cầu), giảm tiểu cầu, tổn thương thận cấp. Nguyên nhân có thể nguyên phát: rối loạn chức năng bổ thể như đột biến gen (C3, yếu tố liên quan đông máu), tự kháng thế chống bổ thể H, rối loạn chuyển hóa bẩm sinh cobalamine C, nhưng thường thứ phát sau nhiễm trùng do vi khuẩn E coli tiết độc tố Shiga (Shiga toxin-producing E. coli – STEC, E coli O157: H7), hoặc vi khuẩn Shigella, Salmonella, hoặc phế cầu Streptococcus pneumonia. Phụ huynh lưu ý khi con em mình sốt tiêu chảy, ói mửa, mà phù mắt, mặt, tay chân, toàn thân, tiểu ít, kèm bầm da, coi chừng trẻ bị hội chứng này, nên đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa nhi để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị thích hợp.

BS CKII Nguyễn Minh Tiến
Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố