Vừa qua, Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố tiếp nhận một trường hợp trẻ L. N. P. Th. (7 tháng tuổi, nam, ngụ tại Đồng Tháp) trong tình trạng khó thở, tím tái.

Khai thác bệnh sử cách nhập viện 1 tuần, bà ngoại cho bé ăn cháo lươn (lươn được gỡ xương nhưng còn sót xương), muỗng đầu tiên trẻ ho sặc sụa tự hết, sau đó người nhà tiếp tục cho trẻ ăn 5 – 6 muỗng chào thì trẻ ho nhiều, ói cháo, tím tái, người nhà dùng tay móc họng thì sờ được mảnh xương nhỏ nằm ngang, người nhà vỗ lưng cho bé sau đó dùng tay móc họng thì không thấy mảnh xương nữa, trẻ trở về bình thường, không ói nữa. Sáng ngày hôm sau trẻ có biểu hiện sốt vừa, ho, được mẹ đưa đi bác sĩ tư thăm khám, chuống thuốc. Chiều cùng ngày, mẹ đưa bé đi khám tại phòng khám tư uống thuốc 4 – 5 ngày nhưng không giảm, bé ho nhiều, khò khè nhiều, nhập bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố.

Tại đây, trẻ khóc khan tiếng, thở nhanh 52 lần/phút, khó thở, thở khò khè, tím tái, SpO2: 84-88%, chẩn đoán theo dõi dị vật đường thở, được xử trí hỗ trợ hô hấp thở oxy, CPAP. Chụp Xquang phổi, CT scan ngực, ghi nhận dị vật ở phế quản gốc trái cách chỗ chia (carina) 2cm, dị vật phế quản gốc phải, cách carian 4cm, dị vật ở tiểu phân thuỷ thuộc thuỳ dưới phổi phải, khoa tai mũi họng, hô hấp tiến hành nội soi đường thở, ghi nhận đường thở phế quản gố 2 bên viêm phù nề, giả mạc, khó thấy dị vật, và trẻ tụt SpO2 trong quá trình soi nên hoãn nội soi, điều trị kháng sinh, kháng viêm để giúp đường thở thông thoáng hơn, đồng thời hội chẩn các chuyên khoa hô hấp, tai mũi họng, tim mạch – đơn vị thông tim, ngoại lồng ngực, gây mê hồi sức, và hội chẩn cùng ê kíp nội soi hô hấp bệnh viện Nhi Đồng 2, lên các phương án, nội soi hô hấp trước. Nếu thất bại, phối hợp với đơn vị thông tim, hướng dẫn đưa thòng lọng (snare) dưới hướng dẫn của nội soi và màn hình tăng sáng, nếu thất bại nữa thì xem xét phẫu thuật mở ngực, lấy dị vật.

Kết quả sau gần hơn 1 giờ nội soi hô hấp đã gắp ra được 3 mảnh xương lươn và tiến hành hút rửa phế quản, kiểm tra thông thoáng không còn di vật nào khác. Trẻ được chuyển khoa hồi sức ngoại điều trị tiếp, thở máy, kháng sinh phổ rộng, điều chỉnh điện giải, toan kiềm.

Qua trường hợp này, chúng tôi lưu ý đến quý phụ huynh khi cho trẻ nhỏ ăn dặm cần đảm bảo loại hết các xương cá (tách phần thịt, nghiền nát, qua ray lọc) trước khi cho trẻ ăn. Đối với trẻ lớn cần nhắc nhở các trẻ khi ăn uống, không được “làm việc khác” như vừa ăn vừa la khóc do không đồng ý việc gì hay vừa ăn vừa cười giỡn, hay ăn vội vả để làm một việc gì đó,… tránh nguy hít thức ăn vào đường thở. Ngoài ra ăn uống “tập trung” còn tạo cảm giác ngon miệng cho trẻ, vì cơ quan tiêu hóa và các giác quan “được huy động tối đa” cho việc thưởng thức món ăn. Nên khi ăn là thưởng thức, tận hưởng nguồn năng lượng thiên nhiên cho cơ thể, nên chẳng phải dân gian có câu “trời đánh  tránh bữa ăn!” Phụ huynh cũng lưu ý khi trẻ bị hóc dị vật, hết sức bình tĩnh quan sát trẻ nếu trẻ khóc được, la được, nói được,.. giữ trẻ ở tư thế ngồi hoặc bồng trẻ đầu cao, trấn an trẻ và đưa ngay đến bệnh viện. Tuyệt đối không được lấy tay móc họng vì nguy cơ đẩy dị vật vào trong sâu.

BS CK2 Nguyễn Minh Tiến
Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố