Cứu sống một trường hợp sốc nhiệt nặng biến chứng hủy cơ, suy đa cơ quan

Cứu sống một trường hợp sốc nhiệt nặng biến chứng hủy cơ, suy đa cơ quan – Lúc 11 giờ 15 phút ngày 03/05/2026, khoa Cấp cứu bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố tiếp nhận một trường hợp trẻ Tr. X. V. 15 tuổi, nam ngụ tại phường Tân Phú, TPHCM.

Khai thác bệnh sử ghi nhận trẻ đá bóng từ 17giờ đến 20 giờ mỗi ngày ở một câu lạc bộ bóng đá địa phương (CLB). Cuối tuần trẻ có chơi vào buổi sáng. Khoảng 9 giờ cùng ngày, trẻ đang chơi bóng cùng bạn trong CLB dưới nắng nóng, theo lời khai của thầy, em đột ngột than mệt, ngất, vã mồ hôi nhiều. Thầy và các bạn đưa trẻ đi trạm y tế gần đó, được chẩn đoán rối loạn tri giác chưa rõ nguyên nhân, xử trí thở oxy, dịch truyền, chuyển bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố. Tiền căn bản thân và gia đình trẻ chưa ghi nhận gì đặc biệt, cũng như trẻ chưa nhập viện lần nào.

Tại đây, trẻ lơ mơ sốt cao 40 độ C, môi khô mắt trũng, thở nhanh 38 lần/phút, đầu chi tím, mạch nhẹ khó bắt, huyết áp khó đo, SpO2 khó bắt, tim đều 132 lần/phút, phổi phế âm đều, bụng mềm, được xử trí đặt nội khí quản giúp thở, truyền dịch chống sốc, đo huyết áp động mạch xâm lấn, áp lực tĩnh mạch trung tâm, siêu âm POCUS đánh giá đường kính tĩnh mạch chủ dưới, bù bicarbonate, điều chỉnh đường huyết, điện giải, chườm lạnh trẻ.

Xét nghiệm máu trẻ có biều hiện toan chuyển hóa nặng, lactate máu tăng cao 5,5 mmol/mL (bình thường < 2mmol/mL), tổn thương gan: men gan tăng cao AST: 1052 đv/L, ALT: 2478 đv/L (bình thường AST, ALT < 40 đv/L), xét nghiệm tác nhân viêm gan A, B, C, CMV, EBV đều âm tính, tổn thương thận creatinine máu 172 mmol/L, tổn thương tụy amylase máu 348 đv/L (bình thường 22 – 80 đv/L), hủy cơ nặng: CK huyết thanh (men Creatinine Kinase trong cơ bị hủy phóng thích vào máu) 11 544 đv/L (bình thường 30 – 200 đv/L), myoglobin huyết thanh (phóng thích vào máu từ cơ vân bị hủy) 1948 ng/L (36.4 – 110 ng/mL), myoglobin nước tiểu > 12 000 ng/mL (bình thường ≤ 2.03 ng/mL).

Chẩn đoán: Sốc nhiệt nặng, biến chứng ly giải cơ, tổn thương gan, tụy, thận cấp.

Diễn tiến lâm sàng: trẻ cần truyền đến 12 lít dung dịch điện giải mới cải thiện được huyết động, huyết áp xâm lấn đo được 105/70 mmHg, kèm thuốc vận mạch adrenalin liều thấp. Trẻ vẫn còn sốt 39 – 40 độ C liên tục, tổn thương gan thận hủy cơ tiếp tục tiến triển nặng, các chỉ số phản ứng viêm trong máu tăng LDH: 2932 đv/L (bình thường 110 – 430 đv/L), Ferritin: 892 ng/mL (bình thường 30 – 400ng/mL), D-dimer: 34844 ng/mL (bình thường < 500 ng/mL), IL6, 43.7pg/mL (bình thường < 4,4 – 7pg/mL) nên trẻ được tiến hành lọc máu liên tục, kháng sinh, truyền máu và chế phẩm máu, điều chỉnh toan kiềm, hỗ trợ cơ quan, truyền tĩnh mạch N acetyl cysteine, vitamin K1, bù calci, magne.

Kết quả sau gần 3 tuần điều trị, tình trạng cải thiện dần, được cai máy thở, tỉnh táo, chức năn gan, thận, tụy đều trở về bình thường. Đây là trường hợp sốc nhiệt nặng biến chứng ly giải cơ và tổn thương đa cơ quan, được điều trị tích cực, phối hợp các chuyên khoa hồi sức, tiêu hóa gan mật, thận nội tiết, đặc biệt vai trò lọc máu liên tục sớm giúp cứu sống trẻ.

Qua trường hợp này chúng tôi xin lưu ý đến quý phụ huynh, thầy cô giáo biết cách đề phòng trẻ để không bị sốc nhiệt – say nắng trong mùa hè:

Vui chơi hay tập luyện trong môi trường thoáng mát
Khi cần phải cho trẻ tập luyện ngoài trời nắng thì trước đó vài ngày nên có thời gian cho trẻ ra nắng để cơ thể trẻ quen dần với tác động của nắng nóng. Cho trẻ mặc quần áo nhẹ, mỏng, rộng, ngắn tay, màu sáng, đội nón rộng vành sẽ giúp trẻ bớt nóng, có thể bôi kem chống nắng loại dùng an toàn cho trẻ em.
Cho trẻ uống thêm nhiều nước khi trẻ học và luyện tập trong môi trường nóng bức
Tránh cho trẻ tập luyện quá sức ở ngoài trời nắng. Nếu trẻ cảm thấy khó chịu, cho trẻ ngừng ngay việc tập luyện và vào chỗ có bóng mát nghỉ ngơi
Nếu trẻ phải thường xuyên tập luyện, học tập ngoài nắng thì giới hạn mỗi lần tập 20-25 phút, tối đa 45-60 phút/ngày và nên cho trẻ giải lao sau một khoảng thời gian, cho trẻ vào chỗ có bóng mát nghỉ ngơi và uống nước.
Nhà trường thiết kế sân chơi, tập luyện thể thao thoát mát có mái che.
Khi đi chơi picnic vào mùa hè nắng nóng cần chuẩn bị: nước uống, nón rộng vành, kính mát, kem chống nắng, quần áo thoáng mát, đồ ăn an toàn (trái cây), quạt mini, khăn mát, túi y tế,…
Cuối cùng quý phụ huynh nhớ đừng quên để con trên xe hơi một mình đóng kín không máy lạnh – một tai nạn không phải không thường gặp tại các nước phát triển!